Internationale brandonderzoekers concludeerden onlangs iets pijnlijks: er bestaat nog geen echt goede manier om een brandende accu van een elektrische auto te blussen. Blusdekens, chemische toevoegingen aan bluswater, geen van de geteste methodes stopt de reactie die in de accu op gang komt zodra hij oververhit raakt. Wat opvalt: terwijl dat onderzoek wereldwijd de krantenkoppen haalde, test de Nederlandse brandweer intussen een aanpak die wél resultaat boekt. Dat verschil is het uitleggen waard.
Wat er gebeurt als een accupakket op hol slaat
Een lithium-ion accupakket bestaat uit honderden losse cellen. Raakt één cel beschadigd, bijvoorbeeld door een aanrijding of een fabricagefout, dan kan die cel oververhit raken. De term daarvoor is thermal runaway: een kettingreactie waarbij de warmte van de ene cel de volgende cel aansteekt, en zo verder door het hele pakket. Eenmaal op gang is die reactie nauwelijks te stoppen, alleen te vertragen.
Dat maakt een accubrand fundamenteel anders dan een brand in een benzine- of dieselauto. Bij een gewone autobrand blust water de vlammen en is het voorbij. Bij een accubrand kan de brandweer wel het vuur aan de buitenkant doven, terwijl de kettingreactie binnenin gewoon doorgaat en later opnieuw uitslaat, soms uren na de eerste melding.
Waarom bluswater het probleem soms erger maakt
Het Fire Safety Research Institute testte de afgelopen jaren tientallen combinaties van blusdekens en bluswater met additieven. De uitkomst: geen van die methodes onderbreekt de kettingreactie zelf. Grote hoeveelheden water blijven de meest gebruikte aanpak, simpelweg omdat er niets beters is, ook al twijfelen de onderzoekers over hoe efficiënt dat eigenlijk is. Erger nog, in sommige gevallen laat water juist cellen ontbranden die nog niet aan de beurt waren, omdat het water de warmte door het pakket verspreidt in plaats van wegneemt.
Hoe hardnekkig zo'n brand kan zijn, bleek vorig jaar bij een brandende Tesla Semi in de Verenigde Staten. De brandweer had tienduizenden liters water nodig en de snelweg bleef zo'n vijftien uur afgesloten voordat de accu écht was uitgedoofd.
De methode waarmee Nederland wél verder komt
Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid testte samen met Brandweer Nederland, Brandweer Schiphol en meerdere veiligheidsregio's een heel andere aanpak: een ultrahogedruk snij- en blussysteem, zoals de Coolfire of de Cobra Cold Cutter. Daarmee schiet de brandweer onder een druk van 300 tot 400 bar een dunne waterstraal dwars door de behuizing van het accupakket, zodat het bluswater direct bij de brandende cellen komt in plaats van er via de buitenkant omheen te lekken.
Uit de brandproeven, waarbij accupakketten bewust in thermal runaway werden gebracht, bleek dat de methode de kettingreactie ter plekke kan stabiliseren. Het NIPV concludeert dat het systeem veilig en effectief werkt, mits ingezet door getrainde eenheden, en adviseert het breder uit te rollen binnen de Nederlandse brandweer. In Breda zette de brandweer dit voorjaar al een vergelijkbare techniek in: kleine grindkorrels onder hoge druk het accupakket in, waarmee de cellen één voor één werden vernietigd en gekoeld.
Omdat urenlang blussen voor een brandweerploeg geen optie is, gebruikt men daarnaast de dompelbak: een met water gevulde container waarin het voertuig na de eerste blussing 24 uur wordt ondergedompeld, puur om zeker te weten dat er geen nieuwe brand meer ontstaat.
Zijn elektrische auto's dan gevaarlijker dan benzineauto's
Nee, en dat is het punt dat in de discussie vaak ondersneeuwt. Elektrische auto's vatten juist minder vaak vlam dan auto's op benzine of diesel, ook volgens cijfers van de ANWB. Het verschil zit in wat er gebeurt als het wél misgaat. Een benzinebrand is heftig maar meestal snel voorbij, een accubrand kan smeulen, herontbranden en uren aanhouden. Dat maakt het een ander soort risico, niet per se een groter risico.
Voor wie de eigen EV als thuisbatterij gebruikt, is dat vooral relevant bij thuis laden: zorg voor een vrije ruimte rond de laadpaal en een werkende rookmelder in de buurt, zodat een eventueel probleem vroeg wordt opgemerkt. Bij snelladen onderweg is het risico op oververhitting overigens niet groter dan bij thuis laden, mits de laadpaal en de auto goed met elkaar communiceren over het laadvermogen.
Wat dit betekent voor de brandweer bij jou in de buurt
De uitrol van de UHD-systemen gaat niet van de ene op de andere dag. Getrainde eenheden zijn nog niet bij elk korps beschikbaar, dus de kans bestaat dat een accubrand in jouw regio voorlopig nog met de klassieke aanpak wordt bestreden: veel water en een dompelbak. Dat de Nederlandse brandweer een werkende methode heeft getest terwijl internationale onderzoekers nog vastlopen, is niettemin een signaal dat de sector de achterstand serieus aanpakt. Voor wie dit jaar overweegt over te stappen op elektrisch rijden, is dat een detail dat geruststelt: het probleem is bekend, en er wordt daadwerkelijk aan gewerkt, niet alleen in laboratoria maar ook op straat in Breda en Rotterdam.